Oost-Polen
Hét natuurwalhalla van Polen ligt in het oosten van het land. Langs de grens met Oekraïne en Wit-Rusland strekken zich de laatste oerbossen van Europa uit. In deze regio kan je ook eindeloos kajakken op wilde stroompjes en donkere meren en houdt de lokale bevolking nog vast aan eeuwenoude tradities. Cindy neemt je mee op een natuurreis in Oost-Polen.
Mooiste plekken in het oosten van Polen
Oost-Polen voelt voor mij een beetje als het laatste stukje oer-Europa. Zo moet het eeuwen geleden ook in West-Europa zijn geweest. In de eeuwenoude wouden hebben struiken en bomen nog zelf hun plek bepaald en vinden wilde dieren de ruimte die ze echt nodig hebben.
Dwalend door de bossen hoor je alleen ritselende bladeren en met een beetje geluk het huilen van een wolf of het burlen van een hert in de verte. Doe even je ogen dicht en luister naar de geluiden van de natuur. Zo voel je je meer verbonden met de wolf, die ook vooral op geur en geluid zijn weg baant door deze wildernis.
1. Bialowieza
De ultieme reden voor mij om naar Oost-Polen te reizen, was een bezoek aan Białowieża. Hier ligt een woud ter grootte van de provincie Utrecht, met een ongeëvenaarde biodiversiteit. Gedurende duizenden jaren bleef dit gebied onaangetast en vormt hiermee vandaag de dag een unieke schat voor de Europese natuurrijkdom. UNESCO erkende dit belang in 1979, door het Poolse deel uit te roepen tot Werelderfgoed, in 1992 werd de Wit-Russische kant eraan toegevoegd. De laatste decennia weten steeds meer wetenschappers en ecotoeristen hun weg te vinden naar dit Europese paradijs.
Waarom is de natuur hier zo bijzonder? Er werden meer dan 12.000 diersoorten geregistreerd in Bialowieza. De bekendste individuen zijn de Europese bizons, die sinds de twintigste eeuw de bosweiden weer begrazen. Er leven nu ca. 1.000 wisenten in Oost-Polen.
Maar denk ook aan herten, wolven en everzwijnen. Niet minder interessant is de flora van het gebied. Sommige bomen zuiveren hier al meer dan 200 jaar lang de lucht. Fijnsparren, grove dennen, dikke zomereiken en prachtige elzen, maar ook diverse soorten wilgen en essen. Bomen die dood en omgevallen zijn, zijn nog steeds nuttig. Het dode hout zorgt op haar manier voor nieuw leven. Door verrotting en regeneratie, of als schuilplek voor dieren.
2. Biebrza
In het dal van de Biebrza, tussen Łomża en Augustów, ligt het grootste moerasgebied van Polen: Biebrza Nationaal Park. Honderd kilometer moeras, veen en een meanderende rivier spreiden zich hier uit over een vlak plateau. Het gebied herbergt eveneens een unieke biodiversiteit en is een van de beste plekken in Europa om vogels te spotten. Daarnaast zijn elanden en wolven in grote aantallen vertegenwoordigd.
Het landschap is ontstaan in de ijstijd en kent bijzondere planten als kraaihei en Laplandwilg. Tijdens een wandeling zie je elke meter weer iets interessant. Je kunt het park op allerlei manieren beleven: fietsen, wandelen, kanoën op meer dan 200 kilometer uitgezette routes, of varen op een vlot waarbij je zelfs op het water kunt overnachten. Biebrza is individueel goed te bereiken, maar met een gids zie je nog beter de verborgen parels van dit wilde natuurgebied.
3. Mazurië
Hou je van meren en activiteiten op en bij het water, dan mag je Mazurië niet missen. Dit merenlandschap bevindt zich in het noordoosten van het land, langs de gehele grens met de Russische enclave Kaliningrad. Niet minder dan 4.000 meren liggen hier klaar om verkend te worden. De meeste meren zijn met elkaar verbonden door watertjes en tal van kano- en vaarroutes zijn uitgezet tegen een decor van prachtige wetlands en bossen.
Onze reporters gingen al meerdere keren kajakken in Polen en delen hun tips voor de meest uiteenlopende mogelijkheden, van korte dagtochten op de Łaźna Struga tot meerdaagse kajaktochten zoals de Krutynia Trail.
De Grote Mazurische Merenroute verbindt 20 grote meren, waaronder Śniardwy (het grootste Mazurische meer 114 km²), de Mauersee / Mamry en talloze kleinere wateren. Hierdoor kan je over een lengte van 120 kilometer zeilen, windsurfen, kajakken en zwemmen.
Het gelijknamige wandelpad is 157 kilometer lang en laat je te voet kennis maken met dit fraaie landschap. Het terrein is vergeleken met andere Poolse laagvlakten opvallend heuvelachtig, op sommige plekken bereik je hoogtes tot 300 meter.
UNESCO heeft de Mazurische Meren aangewezen als biosfeerreservaat met uitzonderlijke milieu- en landschapswaarden. De regio herbergt diverse vogelpopulaties, waaronder trekkende watervogels. Vissen op snoek, baars en paling trekt recreatieve hengelaars aan, terwijl het kristalheldere water tal van leuke activiteiten op het water mogelijk maakt. In de naald- en loofbossen kan je fantastisch hiken of fietsen.
4. Augustów
Een plaatsje in het noorden van woiwodschap Podlachië waar vooral wellness toeristen een ommetje voor maken is Augustów. Het kuuroord draagt de niet bijster originele bijnaam "Venetië van het Noorden"; het ligt midden in een uniek landschap van meren, rivieren en het Augustówkanaal.
Dit kanaal is een meesterwerk in waterbouwkunde; de 101 kilometer lange waterweg verbindt de Narew rivier (die naar de Oostzee stroomt) met de Niemen rivier (die via Litouwen en Rusland naar de Zwarte Zee stroomt). Het heeft zijn rol als handelsroute ingeruild voor een toeristische functie. Naast de vele bootjes en schepen van de Witte Vloot, voert een pelgrimsroute, de "Pausroute", door de vele lieflijke dorpjes en langs 14 sluizen, die de meren met elkaar verbinden.
We maakten kennis met Piotr, die er een aparte passie op nahoudt. Hij houdt honingbijen op traditionele wijze, met bijennesten hoog in de bomen. De honing wordt door de bomenimker vergaard, door in de boom te klimmen met touwen.
Rotstekeningen bij Valencia tonen aan dat men 8000 jaar geleden al op deze manier honing oogste. Ook elders in Europa dus. Maar in deze uithoek van Europa werd het veelvuldig gedaan. Augustów Primeval Forest is een prachtige plek voor een demonstratie van Piotr, dus hij laat ons zien hoe hij met zijn zelf geknoopte touwen de boom in klimt.
Bezoek ook het Muzeum Kultury Bartniczej, waar boomnesten van 1500 en 1700 jaar oud tentoongesteld staan. Er zijn verschillende manieren van "tree beekeeping"; een boomstam die met behulp van een katrol wordt opgehangen, of via een nest in de boom zelf. De traditie is erkend als UNESCO erfgoed. Je eindigt het bezoek met een degustatie van een honingdrankje.
Als balneologische kuuroord biedt Augustow natuurlijke therapeutische behandelingen in diverse gezondheidsinstituten, waaronder het sanatorium "Budowlani", dat gespecialiseerd is in modderbehandelingen.
Tot de overige toeristische bezienswaardigheden behoren het historische centrum, de wandelpromenades langs de drie meren Necko, Białe en Rospuda, de nabijheid van de nationale parken Wigry en Biebrza, en de mogelijkheden voor uitgebreide wandel- en watersportmogelijkheden.
Natuurvakantie in Oost-Polen
Onze reis werd mede mogelijk gemaakt door Visit Polen en Totem Expeditions. Het was een onvergetelijke ervaring om deze oeroude Europese wildernis te mogen verkennen.
