Curona de Gherdëina
Val Gardena (Gröden/Gherdëina) herbergt wereldbekende iconen van de Dolomieten zoals de Seceda, Sassolungo en de Seiser Alm. Veruit de meeste mensen kiezen ervoor een kabelbaan te pakken, foto’s te maken van bekende Instagram-plekken en weer door te gaan. Wij ontdekten Val Gardena op de Naturescanner manier. We leerden de regio diepgaand kennen door weg van de massa te gaan, onbekendere bergpaden te pakken, in gesprek te gaan met locals en via ‘de achterdeur’ oog in oog te komen met de hotspots en minder ontdekte plekjes.
Dé manier om dit te doen is door (een deel van) de Curona de Gherdëina te lopen. Een meerdaagse wandeltocht van 60 kilometer door de bergen die de kroon van de vallei vormen. Zoals ze het bij Val Gardena zelf verwoorden: op de Curona krijg je een meet and greet met de rocksterren van de Dolomieten, via backstage.
Wandelen in Val Gardena
Curona de Gherdëina is Ladinisch voor 'Kroon van Val Gardena'. De route omcirkelt de hele vallei, langs de mooiste toppen van de regio. Van de Seceda tot de Seiser Alm. Alle iconen komen voorbij! De trail leg je af in vier of vijf etappes en kan je naar je eigen niveau aanpassen. De beste wandeltijd ligt tussen juni en september.
De Curona is een nog onbekende route en is niet bewegwijzerd. Het handigst is om gpx-bestanden te downloaden en met een wandelapp te lopen. Kijk op de website van het toeristenbureau van Val Gardena voor de juiste files.
Tijdens de Curona leer je niet alleen de wandelpaden kennen, maar ook de inwoners en cultuur van Val Gardena. Vrijwel alle mensen in toerisme, van gids tot hoteleigenaar, zijn geboren en getogen in Val Gardena. De Gardenesi zijn trots op hun vallei en hun natuurpracht en dat stralen ze uit. Zodra je met een gids op pad bent, zie je niet enkel meer mooie bergen, maar leer je dat iedere piek zijn eigen karakter en verhaal heeft dat diep verbonden is met de geschiedenis van de locals.
De passie, trots en nostalgie die de Gardenesi bij zich dragen zodra ze in de bergen zijn, is inspirerend en draagt bij aan je eigen verbondenheid met de bergen. Hierdoor hebben wij Val Gardena ervaren als een zeer authentieke regio binnen de Dolomieten.
Huttentocht of Curona Deluxe
60 kilometer wandelen door de bergen klinkt wellicht intens, maar het goede nieuws is dat je de Curona eenvoudig kan aanpassen naar je eigen niveau. De routes zijn in te korten met liften, en er zijn verschillende varianten per etappe. Ook je accommodatiekeuze kan helpen om je trektocht eenvoudiger te maken.
Luxe variant in hotels
Wil je het jezelf wat comfortabeler maken en genieten van een goede nachtrust na je trekking? Dan kan je ervoor kiezen om de gehele wandelreis in hetzelfde hotel in het dal te verblijven en dagelijks per bus en kabelbaan naar het startpunt te vertrekken. Je neemt enkel je dagrugzak mee en start en eindigt de dag met uitstekende maaltijden en wellicht een bezoekje aan de spa.
In de hotels van Val Gardena ervaar je nog echte gastvrijheid. Ze worden vrijwel allemaal gerund door lokale families die je meteen een welkom gevoel geven. In de drie dorpen (Selva, S. Cristina en Ortisei) zijn hotels en appartementen in alle prijsklassen beschikbaar.
Onze hoteltip? Alpenhotel Plaza in S. Cristina. In dit hotel van familie Schenk begin je iedere dag met een uitgebreid ontbijtbuffet en kom je na een dag in de bergen tot rust in de sauna of een bubbelbad met zicht op de Sassolungo. Je schuift aan voor een uitstekend diner in fine dining stijl terwijl je napraat over de dag. De bushalte om je naar omliggende dorpen te verplaatsen ligt op steenworp afstand en je busticket is inbegrepen.
Boek hier ons favoriete hotel
- Familiegerund hotel in Val Gardena.
- Ontbijt en uitstekend diner inbegrepen.
- Geniet van de wellness en het zwembad.
Berghutvariant
De ultieme bergbeleving krijg je bij de 4-daagse variant met overnachtingen in berghutten. Hierbij blijf je de hele trektocht hoog in de bergen. Verruil na een pittige tocht je zware bergschoenen voor huttensloffen en geniet van het menu van de dag terwijl je je avonturen uitwisselt met andere wandelaars. De authentieke huttenervaring. Wie het fenomeen 'Burning Dolomites' wil ervaren, doet er goed aan in de bergen te slapen. De zonsondergangen vanaf grote hoogte zijn betoverend.
Bij de huttentocht moet je wel al je bagage zelf meenemen en logeer je in slaapzalen die je deelt met andere reizigers. Deze variant is dus een goede optie voor de avonturiers en meer gevorderde hikers. Let op: de berghutten moet je ver van tevoren boeken, liefst een jaar vooruit om zeker te zijn van een plekje.
Route en etappes Curona de Gherdëina
Wij liepen zelf de meest uitdagende varianten van etappes 1, 4 en 5 van de Curona. Hieronder vind je de beschrijvingen en onze ervaringen per dag en ook korte informatie over etappe 2 en 3. De lengte en hoogtemeters kunnen variëren afhankelijk van je startplek en gekozen variant.
Etappe 1: Seceda via Forcella di Mezdì
14,3 km - 877 m stijgen - 942 m dalen
Het uitzicht vanaf de Seceda op de Geislergruppe is een absolute must see in Val Gardena. Waar het overgrote deel van de mensen via de lift rechtstreeks omhoog komt om een selfie te nemen, kom je tijdens deze etappe via de 'achterdeur'. We starten onze tocht vanuit het dorp Ortisei waar we met de kabelspoorweg naar Resciesa gaan. Haal zeker de Gardena Card voor de duur van je verblijf. Hiermee kan je onbeperkt gondels en liften pakken en bespaar je een heleboel hoogtemeters.
De dag begint rustig op de bosrijke, licht glooiende paden van Alpe Resciesa in het Puez-Odle Natuurpark. Al gauw hebben we een panoramisch uitzicht op de noordkant van enkele 'rocksterren' van Val Gardena. De Geislergruppe (Odle), Seceda, Sassolungo (Langkofel), Sassopiatto (Plattkofel) en Alpe di Siusi (Seiser Alm) prijken voor ons in het ochtendlicht. We bevinden ons op het randje van de Dolomieten. Achter ons hebben we zicht op Val di Funes en de Oostenrijkse Alpen.
Via weides met grazende paarden, koeien en ezels komen we uit bij de Brogleshütte op 2.045 meter hoogte. De pieken van de Geislergroep torenen imposant boven de hut uit. We tanken bij met een skiwasser en Apfelstrudel voor we aan de klim van de dag beginnen. We hebben ruim 800 hoogtemeters te overbruggen over zeer steile en technisch uitdagende paden, naar Forcella di Mezdì (2.596 m).
We zigzaggen over paden met losliggende steentjes. Grillige pieken steken hoog boven ons uit en de achterkant van Seceda maakt ons benieuwd naar het iconische uitzicht waar momenteel waarschijnlijk tientallen mensen selfies aan het maken zijn. Nog enkele uren en ook wij staan daar! Diep onder ons zien we de Brogleshütte en de zachte almen van Resciesa, waar we vandaan komen.
Hoe hoger we klimmen, hoe technischer het pad. We banen ons een weg over grote rotsen en glijden weg over losliggende steentjes. Soms moeten we ons in rare bochten wringen om uitstekende rotsen te ontwijken. Deze etappe van de Curona is niet voor niets geclassificeerd als zwaar, het hoogste niveau. Wie Forcella di Mezdì wil oversteken, moet tredzeker zijn en schoenen met goede grip hebben. Gelukkig hebben we gids Werner van Catores Guides bij ons, die de wandelpaden als geen ander kent.
Eenmaal boven wacht aan de ene kant een panoramisch uitzicht over de Puez en het Sellamassief. En aan de andere kant een duizelingwekkend zicht over het pad waar we zojuist omhoog zijn geklommen. Staalkabels helpen ons om naar beneden te wandelen richting de Seceda. Vergeet tijdens de afdaling niet achterom te kijken! De oranjebruine Odle-pieken hebben de meest bizarre vormen en steken hoog de lucht in. Op de steile bergwanden loopt ook een klettersteigroute.
Vanaf onderaan de Forcella zijn er verschillende opties om bij het Seceda viewpoint te komen. Je kan afdalen naar de stoeltjeslift en via daar omhoog. Of je pakt net als wij nog wat extra hoogtemeters en wandelt naar het uitkijkpunt. We lopen door een met rotsen bezaaid landschap, langs de enorme stenen van Pieralongia die doen denken aan konijnenoren. De Geislergroep houden we aan onze rechterhand. Achter ons pronken de toppen van Puez en links de Sassolungo. Bij de Pieralongia hut is het tijd voor een laatste pauze en dan is het zover: de Seceda wacht op ons!
We zijn einde middag bij het uitkijkpunt en dat betekent dat de massa grotendeels weg is. In rust genieten we van dit perfecte plaatje. Je ziet vrijwel altijd alleen foto's van de Seceda uit dezelfde hoek, maar wist je dat daaromheen een 360-graden panorama van een indrukwekkende bergwereld te zien is? De groene weides bezaaid met houten hutten, naaldbomen en rotsen en daarachter gijze rotspieken maken diepe indruk op ons.
Bij het viewpoint stopt onze trekking over de eerste etappe. We pakken de gondels terug naar Ortisei en dan de bus naar ons hotel in S. Cristina. Een andere optie is met de stoeltjeslift afdalen (met geweldig uitzicht!) en dan de Col Raiser gondel rechtstreeks naar S. Cristina pakken.
Bekijk etappe 1 en zijn varianten.
Etappe 2: Col Raiser - Dantercepies
15,3 km - 919 m stijgen - 736 m dalen
De tweede etappe is een uitdagende tocht door het hooggebergte van Val Gardena. Je wandelt van glooiende alpenweiden via hoge bergpassen naar het desolate maanlandschap van het Puez-plateau. Dit UNESCO-werelderfgoed kenmerkt zich door uitgestrekte karstvlaktes, kraters en indrukwekkende rotsformaties.
Een bijzonder hoogtepunt is het Crespëina-meer, Dit kleine, diepblauwe bergmeer ligt midden op het ruige plateau. Vanaf daar loopt het pad verder richting de Cir-toppen, waarvan de scherpe rotstorens de horizon tekenen. Vervolgens daal je af naar de Gardenapas, een van de meest iconische bergpassen tussen Val Gardena en Val Badia.
Lees meer over etappe 2.
Etappe 3: het Sellamassief
12,7 km - 1.236 m stijgen - 1.177 m dalen
De meest uitdagende dagetappe van de Curona is degene op het Sellamassief. De hoogalpiene oversteek van het Sellamassief - ook wel bekend als de "berg van de Ladiniërs" - verbindt vier Ladinische dalen en drie Italiaanse regio's met elkaar, en geldt als de ware koningsetappe van de Curona. De klim en afdaling over dit tafelvormige massief voeren langs steile rotswanden en over hoge bergpassen. Aan het begin tref je een via ferrata-achtig pad met staalkabels. Je hebt geen speciale uitrusting nodig, maar moet wel tredzeker zijn.
Niet te missen is het turquoiseblauwe Lago Pisciadù, dat tussen torenhoge rotswanden ligt. Even indrukwekkend is het uitgestrekte Sellaplateau: een hooggelegen berglandschap dat met zijn kraters doet denken aan de maan, met spectaculaire panorama's. Hier zijn vaak steenbokken te zien.
De afdaling voert door het schilderachtige Lasties-dal vol watervallen, en eindigt bij de Sellapas.
Meer informatie over etappe 3.
Etappe 4: rond de Sassolungo
11 km - 861 m stijgen - 861 m dalen
De vierde etappe staat in het teken van de thuisberg van Val Gardena. Waar je ook bent in Val Gardena, de Sassolungo/Langkofel steelt altijd de show en ziet er uit iedere hoek weer anders uit. Niet voor niets staat hij bekend als de berg met de duizend gezichten. De etappe langs de Sassolungo is een zeer nostalgische route met authentieke hutten en mooie verhalen.
Voor de Curona heb je verschillende opties. Je kan een rondje om de berg lopen, een glooiende route van zo'n 17 km. Of je kiest ervoor om dwars door de Sassolungogroep heen te steken via de Forcella del Sassolungo. Wij gaan voor de tweede optie.
Vanaf de start bovenaan de lift van Mont Sëuc hebben we al geweldig zicht op de Alpe di Siusi, Seceda, Odle, Puez, Sella en de Rosengarten. Het eerste deel van de route loopt geleidelijk omhoog en omlaag vlak langs de bergwand. Door bosrijk gebied bezaaid met rotsen. Notenkrakers vliegen over ons hoofd. We passeren grotten en kunnen de wanden van de Sassolungo op sommige plekken zelfs aanraken. Dat is nog eens een meet and greet!
We zijn op deze etappe op pad met Christina, een geboren en getogen Gardenesi. De bergen zijn haar thuis en voor haar is de Sassolungo een nostalgische berg vol familieherinneringen. Ze verrijkt ons met indrukwekkende verhalen en helpt ons de neus, de vijf vingers en de salami van de Langkofel te identificeren.
We passeren Rifugio Emilio Comici, een fijne plek om even te pauzeren. Deze moderne high-end hut heeft een panoramisch terras met zicht op het Sellamassief en de Marmolada (met ruim 3.300 meter de hoogste berg van de Dolomieten). Maak hier zeker een toiletstop; naar de wc gaan is een ervaring en niet wat je verwacht van een berghut!
Net na de hut wordt ons duidelijk waar de berg zijn naam aan te danken heeft. Sassolungo betekent 'lange steen'. In de Ladinische taal worden veel dingen heel letterlijk genomen. Vanaf deze kant zien we hoe lang het massief is. We wandelen over de panoramische Sellapas richting Stone City. Tussen de enorme rotsen zouden niet alleen marmotten, maar ook kabouters wonen. Vind je de kleine inwoners niet, dan is het pad alsnog de moeite waard dankzij de rotsformaties en de uitzichten op het Sellamassief en de vijf vingers van Sassolungo.
Plots spotten we dé bekende highlight op deze route, waar we best zenuwachtig voor zijn: de Coffin Lift, de gondel naar Forcella del Sassolungo. Deze opvallende lift is een van de oudste kabelbanen van Val Gardena, gebouwd in de jaren 50. Geen zorgen, alles is sindsdien goed onderhouden. Toch is een ritje in deze 'kist' een tikkeltje spannend. Het is een tweepersoonslift waar je snel in moet springen en dicht tegen elkaar aan in moet staan.
De tocht naar boven duurt ongeveer 15-20 minuten. Je kan de lift ook skippen en naar boven wandelen. Of de route andersom lopen waardoor je de meeste meters omhoog maakt en de lift naar beneden pakt.
Bovenaan de Forcella staat een hut met een wel heel speciaal verhaal: Rifugio Toni Demetz. In het heel kort gaat het verhaal over wandelaars die door de bliksem werden getroffen, een reddingsactie en als beloning een vergunning om deze hut te bouwen. De hoed waar de bliksem ingeslagen is, hangt nog altijd tentoon in de hut. Voor Christina is dit een stukje familiegeschiedenis. Toni, naar wie de hut is vernoemd, was haar oom. Hij is overleden tijdens de blikseminslag. De hut wordt nu nog altijd gerund door haar familieleden.
Bovenaan de Forcella (2.681 m) bevinden we ons in een ruig rotsig landschap waar brutale alpenkauwen rondvliegen op zoek naar brood of andere lekkernijen. Het is er druk, maar de meeste mensen blijven daar hangen om vervolgens de Coffin Lift terug te pakken. Voor ons vervolgt de route zich naar beneden via de natuurlijke kathedraal van Sassolungo. We staan hier eigenlijk aan de binnenkant van een oude vulkaan die is ingestort en waarvan alleen de randen nog over zijn.
Via rotsige paden dalen we zigzaggend af naar de volgende hut, de Langkofelhütte. Een fantastische plek voor Kaiserschmarrn met uitzicht over de Seiser Alm, waar de laatste etappe zich zal afspelen. Na de huttenstop volgen we het pad verder naar beneden met constant zicht over alpenweides. Het pad gaat via rechtsom terug naar de stoeltjeslift. Wie durft, kan per zipline afdalen!
Ontdek de opties voor etappe 4.
Etappe 5: Seiser Alm
19,1 km - 882 m stijgen - 878 m dalen
Nog zo'n must see plek in Val Gardena: Alpe di Siusi of Seiser Alm, de grootste bergweide van Europa. Veel dagjesmensen pakken de gondel vanuit Ortisei om moeiteloos te genieten van de weidse uitzichten. Over de alm lopen vele eenvoudige wandelpaden met weinig hoogteverschillen. Voor de Curona heb je drie opties op de Seiser Alm.
Wij kozen voor de meest uitdagende variant van de Curona van 19 km zodat we niet enkel de zachte weides ervaren, maar ook de grillige rotswereld waardoor de alm omringd wordt. Om de route te bereiken, reizen we naar Ortisei. Vanaf daar pakken we de gondel omhoog. Eenmaal aan de start is het rustig inkomen over vlakke paden met zicht over de glooiende weides, houten (herders)hutten en lonkende bergtoppen rondom.
Na het dorp Saltria begint de klim van de dag. We klimmen geleidelijk over een bosrijk pad, met zicht op het Rosengarten massief recht voor ons. Paarden en koeien grazen in de weides en delen het gebied met marmotten. Hun iconische fluit galmt door de bergen. Hoe hoger we komen, hoe spectaculairder het uitzicht achter ons. We hebben panoramisch zicht over de Seceda, het Puez-Odle Natuurpark, de Langkofel en Plattkofel. Op deze etappe komen we opvallend veel fietsers tegen. Variant 2 van deze etappe is dan ook geschikt voor (e-)mountainbikers.
Een houten kerkje markeert het laatste uur klimmen naar de Tierser Alpl hut. We kunnen de enorme rotswand van het Rosengarten massief nu bijna aanraken, zo dichtbij is hij. De grillige bruine toppen van de Rosszähne ('paardentanden') stelen de show op de laatste stevige klim tot aan de hut. De 'tanden' hebben bijzondere vormen en reiken hoog de lucht in.
De Tierser Alpl Hütte (2.440 m) is een geweldige plek voor een pauze met iets zoets. Met nieuwe energie klimmen we het allerlaatste stukje omhoog langs de wanden van de Rosszähne. Het letterlijke en figuurlijke hoogtepunt is de oversteek van deze bergkam. Eenmaal boven zien we het contrast tussen beide kanten. Aan de ene kant de ruige rotswereld waar we vandaan komen, aan de andere kant de lieflijke weides van de Seiser Alm.
Een lappendeken aan weides strekt zich voor ons uit. Van frisgroen tot herfstig oranje. Koeienbellen en marmotgefluit creëren het ultieme Alpengevoel. De twee pieken van het Schlernmassief staan in schril contrast met de lieflijke weides. Na een stevige afdaling wordt de route weer vlakker en wandelen we de laatste 7 kilometer door de Alpe di Siusi. Met spectaculair zicht op de Sassolungo en vele bloemen die zachtjes waaien in de wind. Op de Seiser Alm zijn vele hutten met prachtig uitzicht voor een lekker hapje of drankje.
's Ochtends was de stoeltjeslift bij ons nog gesloten. Terug pakken we hem wel om 20 minuten lopen te besparen. Check altijd goed de openingstijden van gondels en hutten om teleurstelling te voorkomen en vertrek op tijd om de laatste lift nog te halen.
Alles lezen over Curona etappe 5.
Bonus wandeltip Val Gardena - Sëurasas sunset hike
Wij maakten naast de hikes op de Curona nog een andere wandeltocht in Val Gardena die we je niet willen onthouden: de zonsondergangwandeling naar Sëurasas. De route is op sommige stukken steil, maar dankzij het lage tempo en de korte afstand is hij ook te doen voor sportieve kinderen vanaf 10 jaar.
Gids Patrick is geboren en getogen in de regio en neemt ons mee op pad om de Burning Dolomites te ervaren. De beste plek om dat te doen is op de Sëurasas, waar je volgens locals het mooiste uitzicht op Val Gardena hebt! Het is een rustig viewpoint, omdat je er niet met de kabelbaan of auto kan komen.
Na een geleidelijke klim door de bossen komen we de Sëurasas Hütte tegen, waar we worden getrakteerd op typisch Zuid-Tiroolse lekkernijen en het lokale aperitief Hugo, een mix van prosecco, bloemen, muntblaadjes en limoen. 'Vives!' We proosten in het Ladinisch terwijl we genieten van het zachte avondlicht op de Sassolungo. Schapen mekkeren vrolijk rond en lijken zich niet bewust van hun adembenemende leefomgeving.
De hut wordt gerund door de familie Runggaldier. In de winter houdt huteigenaar Cyrill zich bezig met houtbewerken, een typisch ambacht van de regio. Enkele van zijn kunstwerken staan tentoongesteld. Zo heeft hij de enorme schoen bij de hut zelf uitgehouwen. Net als de beer, steenbok, bergen en zon die de houten wanden van de hut sieren.
Vanaf de hut wandelen we het laatste stuk omhoog naar het Gipfelkreuz op de Sëurasas. Daar zoeken we een fijn plekje in het gras en zien we het licht elke minuut veranderen. Dit is typisch voor de Dolomieten. Van zacht goudachtig licht tot steeds meer oranje, rode en paarse tinten in de lucht. En dan plots is het zover: de Burning Dolomites tonen zich in al hun glorie. De pieken van het Sellamassief, de Sassolungo, Rosengarten en andere bergen tooien zich in oranjerode tinten. Een magische ervaring!
De sunset hike is een absolute must do tour naar een onbekend stukje Val Gardena. Je boekt hem bij Val Gardena Active. Doe deze wandeling wel echt met een gids, want nadat de zon onder gaat wordt het razendsnel donker en moet je nog ruim een uur terug naar beneden wandelen door de bossen. De gids voorziet je van een hoofdlampje en kent de route op zijn duimpje. Tip: een uitzonderlijk mooie periode om deze hike te doen is in oktober, zodra de lariksen op de route geel kleuren.
Wij bedanken Dolomites Val Gardena en Communigate voor een fantastische reis naar de Dolomieten. Wij komen zeker terug!
